رئیس مرکز تحقیقات غدد و متابولیسم اصفهان: سه اولویت مدیریت دیابت؛ از شناسایی زودهنگام تا دسترسی عادلانه
رئیس مرکز تحقیقات غدد و متابولیسم اصفهان با اشاره به شیوع حدود ۱۳.۸ درصدی دیابت در جمعیت بزرگسال استان گفت: کمتر از ۲۵ تا ۳۰ درصد بیماران مبتلا به دیابت از نظر شاخص‌های قند خون، چربی خون و فشار خون در وضعیت کنترل مطلوب قرار دارند. شناسایی زودهنگام، پیگیری درمان و دسترسی عادلانه به خدمات سلامت باید در اولویت برنامه‌های مدیریت این بیماری قرار گیرد.
به گزارش خبرنگار وبدا، دکتر منصور سیاوش، فوق تخصص غدد و متابولیسم، رئیس مرکز تحقیقات غدد و متابولیسم اصفهان و رئیس کارگروه دیابت استان اصفهان، در گفت‌وگو با خبرنگار وبدا با اشاره به شعار امسال روز جهانی دیابت با عنوان «اقدام زودهنگام» اظهار کرد: این شعار بر ضرورت مداخله به‌موقع و پیش از بروز بیماری یا شکل‌گیری عوارض آن تأکید دارد و هدف آن، شناسایی افراد در معرض خطر و آغاز اقدامات پیشگیرانه و درمانی در زمان مناسب است.
وی افزود: افراد دارای اضافه‌وزن و چاقی، کسانی که سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت دارند، مبتلایان به فشار خون و چربی خون بالا، افراد دارای شواهد مقاومت به انسولین و زنانی که سابقه دیابت بارداری دارند، در گروه‌های پرخطر قرار می‌گیرند و باید با غربالگری به‌موقع، وضعیت قند خون آن‌ها بررسی شود.
رئیس کارگروه دیابت استان اصفهان با بیان اینکه مرحله پیش‌دیابت فرصت مهمی برای جلوگیری از پیشرفت بیماری است، ادامه داد: افرادی که قند خون ناشتای آن‌ها بین ۱۰۰ تا ۱۲۵ میلی‌گرم در دسی‌لیتر، قند خون دوساعته پس از تست تحمل گلوکز بین ۱۴۰ تا ۱۹۹ میلی‌گرم در دسی‌لیتر یا هموگلوبین A1C کمتر از ۶.۵ درصد قرار دارد، در محدوده پیش‌دیابت هستند و با اصلاح سبک زندگی، افزایش فعالیت بدنی و کاهش وزن می‌توانند احتمال ابتلا به دیابت را کاهش دهند.
دکتر سیاوش تصریح کرد: کاهش حدود هفت درصد از وزن بدن در افراد دارای اضافه‌وزن، در کنار ورزش منظم و اصلاح الگوی تغذیه، می‌تواند در پیشگیری از ابتلا به دیابت مؤثر باشد. همچنین کنترل فشار خون و چربی خون، پرهیز از مصرف دخانیات و مدیریت استرس در کاهش خطر عوارض قلبی و عروقی، از جمله سکته قلبی و مغزی، اهمیت دارد.
وی تشخیص سریع دیابت نوع یک را از دیگر اولویت‌های مدیریت این بیماری دانست و گفت: تأخیر در شناسایی دیابت نوع یک می‌تواند به بروز وضعیت‌های حاد و خطرناک منجر شود؛ بنابراین افزایش آگاهی خانواده‌ها و کادر سلامت درباره علائم این بیماری و ضرورت مراجعه سریع برای بررسی‌های تشخیصی، ضروری است.
رئیس مرکز تحقیقات غدد و متابولیسم اصفهان با تأکید بر اینکه درمان دیابت نباید تنها به کنترل قند خون محدود شود، خاطرنشان کرد: در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو، انتخاب درمان مناسب و آغاز به‌موقع داروهای مؤثر، در کنار کنترل قند خون، باید با هدف محافظت از اندام‌های حیاتی از جمله قلب، کلیه، کبد و مغز انجام شود تا احتمال بروز عوارض مزمن بیماری کاهش یابد.
دکتر سیاوش دسترسی پایدار و عادلانه به داروها و تجهیزات مورد نیاز بیماران را از الزامات مدیریت دیابت دانست و افزود: افراد مبتلا باید به داروهای مناسب برای کنترل قند و چربی خون، تنظیم فشار خون و ابزارهای پایش قند خون، از جمله تجهیزات پایش مداوم قند، دسترسی داشته باشند. این امکانات باید متناسب با نیاز بیماران و بدون تبعیض اقتصادی در اختیار همه افراد قرار گیرد.
وی با بیان اینکه حمایت سازمان‌های بیمه‌گر و نهادهای حمایتی در مدیریت دیابت نقش تعیین‌کننده‌ای دارد، اظهار کرد: دسترسی به اطلاعات سلامت، دارو، تجهیزات پزشکی، ویزیت پزشک و مراقبت‌های پرستاری باید برای همه بیماران، اعم از افراد برخوردار و کم‌برخوردار، فراهم باشد. بدون حمایت بیمه‌ها، دانشگاه‌های علوم پزشکی و مجموعه‌های خیریه، دستیابی به اهداف کنترل بیماری دشوار خواهد بود.
رئیس کارگروه دیابت استان اصفهان، مشارکت اجتماعی را نیز از ارکان مهم پیشگیری و کنترل دیابت برشمرد و گفت: نهادهای خیریه، مراکز علمی و آموزشی، مساجد، شهرداری‌ها و مجموعه‌های فرهنگی می‌توانند با مشارکت در برنامه‌های اطلاع‌رسانی و آموزش عمومی، آگاهی جامعه را درباره عوامل خطر، راه‌های پیشگیری و اهمیت کنترل بیماری افزایش دهند.
دکتر سیاوش بر ضرورت مطالبه‌گری بیماران و پاسخگویی مسئولان تأکید کرد و افزود: بیماران و خانواده‌های آنان باید با حقوق خود در حوزه سلامت آشنا باشند و بتوانند مطالباتشان را از نهادهای مسئول پیگیری کنند. در مقابل، سازمان‌های بیمه‌گر، بیمه‌های تکمیلی و نهادهای حمایتی نیز باید برای تسهیل دسترسی بیماران به خدمات درمانی و کاهش هزینه‌های بیماری پاسخگو باشند.
وی با اشاره به وضعیت دیابت در استان اصفهان اظهار کرد: بر اساس آمارهای ارائه‌شده، حدود ۱۳.۸ درصد جمعیت بزرگسال استان اصفهان به دیابت مبتلا هستند و حدود ۱۸ درصد نیز در گروه افراد مبتلا به دیابت یا پیش‌دیابت قرار می‌گیرند که این وضعیت در مجموع نزدیک به میانگین کشوری است.
رئیس مرکز تحقیقات غدد و متابولیسم اصفهان با اشاره به چالش شناسایی‌نشدن بخشی از بیماران گفت: بر اساس آمارهای مطرح‌شده، حدود ۱۶ درصد افراد مبتلا در اصفهان و حدود ۲۵ درصد در سطح کشور از بیماری خود اطلاع ندارند. همچنین بخشی از افراد با وجود آگاهی از ابتلا، برای دریافت خدمات درمانی مراجعه نمی‌کنند و تعداد قابل توجهی از مراجعه‌کنندگان نیز به کنترل مطلوب بیماری دست پیدا نکرده‌اند.
وی ادامه داد: با در نظر گرفتن شاخص‌هایی مانند کنترل قند و چربی خون، فشار خون و پرهیز از مصرف دخانیات، برآورد می‌شود کمتر از ۲۵ تا ۳۰ درصد بیماران مبتلا به دیابت به وضعیت مطلوب کنترل بیماری دست یافته باشند؛ موضوعی که ضرورت تقویت غربالگری، آموزش و پیگیری مستمر درمان را نشان می‌دهد.
دکتر سیاوش با تأکید بر اینکه مدیریت مؤثر دیابت نیازمند همکاری همه بخش‌های جامعه است، خاطرنشان کرد: اقدام زودهنگام، آگاهی عمومی، حمایت سازمانی و عدالت در ارائه خدمات باید به‌عنوان محورهای اصلی برنامه‌های کنترل دیابت مورد توجه قرار گیرند تا از بروز عوارض بیماری پیشگیری شود و کیفیت زندگی بیماران ارتقا یابد.
