سرم درمان همه دردها نیست / تأکید داروساز بالینی بر ممنوعیت مصرف خودسرانه فرآوردههای تزریقی
رئیس اداره نظارت و پایش مصرف فرآوردههای سلامتمحور معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، با هشدار نسبت به باور غلط رایج درباره «تقویتی بودن» سرم، اعلام کرد که تجویز این فرآورده صرفاً بر اساس اندیکاسیونهای علمی و بالینی مجاز است و اصرار بر دریافت سرم در بیماریهای خفیف نه تنها ضرورتی ندارد، بلکه میتواند با هزینههای اضافی و عوارض احتمالی همراه باشد.
به گزارش وبدا، دکتر راضیه رمضانی، متخصص فارماکوتراپی (داروسازی بالینی)، با اشاره به تصور نادرست برخی بیماران درباره تسریع روند درمان با تزریق سرم، اظهار داشت: متأسفانه در جامعه این باور شکل گرفته که سرمدرمانی به بهبودی سریعتر کمک میکند، در حالی که در اکثر موارد، جایگزینی مایعات از راه خوراکی، بهویژه با استفاده از محلول ORS، روشی مؤثرتر، ایمنتر و کمهزینهتر محسوب میشود.
وی با تأکید بر اینکه سرم یک فرآورده دارویی ارزشمند است و نباید بهعنوان یک درمان عمومی یا تقویتی در نظر گرفته شود، خاطرنشان کرد: اندیکاسیون اصلی استفاده از سرم به شرایطی محدود میشود که بیمار بهدلیل استفراغ شدید، اسهال طولانیمدت، کاهش سطح هوشیاری، شوک، افت فشار خون، خونریزی یا پس از برخی اعمال جراحی، قادر به تأمین آب و الکترولیت موردنیاز بدن از راه خوراکی نباشد یا نیاز به جایگزینی سریع حجم مایعات داشته باشد.
رئیس اداره نظارت و پایش مصرف فرآوردههای سلامتمحور، در ادامه به رواج درخواست سرم در بیماریهای شایع همچون سرماخوردگی و آنفلوانزای خفیف اشاره کرد و افزود: در این دسته از بیماریها، اگر بیمار هوشیار بوده و توانایی نوشیدن مایعات را داشته باشد، هیچ گونه نیاز بالینی به تزریق سرم وجود ندارد. شواهد علمی نشان میدهد که سرمدرمانی در این مواقع برتری محسوسی نسبت به درمان خوراکی نداشته و صرفاً هزینههای درمانی و احتمال بروز عوارض را افزایش میدهد.
دکتر رمضانی در تبیین علت احساس بهبود پس از دریافت سرم، تصریح کرد: احساس موقت افزایش انرژی یا رفع خستگی پس از تزریق سرم، بیشتر به جبران کمآبی بدن بازمیگردد و ربطی به درمان علت اصلی بیماری ندارد. سرم خود عامل درمان نیست و تنها آب، الکترولیت یا قند موردنیاز را تأمین میکند؛ بنابراین درمان قطعی، منوط به تشخیص صحیح پزشک و درمان علت زمینهای خواهد بود.
وی در پایان با تأکید بر نقش کلیدی پزشکان در مدیریت منطقی مصرف فرآوردههای تزریقی، از عموم مردم خواست تا از هرگونه اصرار به کادر درمان برای دریافت سرم خودداری کنند و گفت: تصمیمگیری درباره نیاز به سرم باید منحصراً بر اساس ارزیابی بالینی و تشخیص پزشک معالج صورت گیرد. این رویکرد نهتنها به حفظ ایمنی و سلامت بیماران کمک میکند، بلکه از هدررفت منابع ارزشمند درمانی در نظام سلامت نیز جلوگیری خواهد کرد.
