خواب باکیفیت؛ کلید طلایی حافظه قوی و ایمنی مقاوم

سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان: خواب، فرصتی طلایی برای بازسازی مغز و بدن است

به گزارش روابط‌عمومی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دکتر پژمان عقدک، سخنگوی دانشگاه، در گفت‌وگو با ایرنا، با تأکید بر نقش بنیادین خواب در سلامت جسم و روان اظهار داشت: خواب صرفاً یک دورهٔ استراحت نیست، بلکه زمان‌ حیاتی برای انجام فعالیت‌های پیچیدهٔ مغزی و زیستی به شمار می‌رود. تثبیت حافظه و یادگیری، ترمیم سلول‌های بدن، تنظیم چرخه‌های هورمونی و تقویت سیستم ایمنی، از مهم‌ترین فرایندهایی هستند که در طول خواب اتفاق می‌افتند و هرگونه اختلال در کیفیت خواب، می‌تواند این عملکردهای حیاتی را با مخاطره مواجه کند.

وی با اشاره به شیوع بالای کم‌خوابی و اختلالات خواب در جامعهٔ امروزی، افزود: این مشکلات از علل شایع مراجعهٔ مردم به مراکز درمانی و بیمارستان‌هاست؛ ازاین‌رو، توجه به کیفیت خواب باید به عنوان یکی از مؤلفه‌های اساسی سلامت عمومی، در اولویت برنامه‌های خودمراقبتی قرار گیرد.

پنج شاخصهٔ اصلی خواب مطلوب

دکتر عقدک در ادامه، پنج ویژگی کلیدی برای یک خواب باکیفیت را چنین برشمرد:

۱. مدت زمان مناسب: برای اغلب بزرگسالان، بین ۷ تا ۹ ساعت خواب شبانه توصیه می‌شود.
۲. به‌خواب‌رفتن سریع: فرد باید حداکثر ظرف ۲۰ دقیقه پس از قرار گرفتن در بستر، به خواب رود.
۳. تداوم خواب: خواب باید پیوسته باشد و با بیدارشدن‌های طولانی و مکرر همراه نباشد.
۴. احساس طراوت پس از بیداری: بیدارشدن باید همراه با حس شادابی و انرژی باشد، نه خستگی و کسالت.
۵. هوشیاری و تمرکز روزانه: افراد دارای خواب باکیفیت، در طول روز دچار خواب‌آلودگی شدید نشده و از تمرکز و عملکرد مطلوب برخوردارند.

سخنگوی دانشگاه تأکید کرد: نبود هر یک از این شاخص‌ها، می‌تواند هشداری برای وجود اختلال در الگوی خواب فرد باشد که نیاز به بررسی و اصلاح دارد.

بهداشت خواب؛ راهکاری عملی برای بهبود کیفیت خواب

دکتر عقدک، رعایت «بهداشت خواب» را مجموعه‌ای از عادت‌ها و رفتارهای مؤثر در ارتقای کیفیت خواب معرفی کرد و مهم‌ترین توصیه‌های آن را به‌شرح زیر بیان نمود:

*ثبات در ساعت خواب و بیداری: افراد باید هر شب و هر روز، حتی در ایام تعطیل، در ساعتی مشخص به خواب رفته و بیدار شوند. به‌عنوان نمونه، اگر فردی عادت به بیداری ساعت ۶ یا ۷ صبح دارد، در روزهای تعطیل نیز نباید این نظم را با خوابیدن تا ساعت ۱۰ صبح برهم زند.

*اجتناب از وسایل الکترونیکی پیش از خواب: حداقل یک ساعت پیش از رفتن به رختخواب، باید از استفاده از تلفن همراه، تبلت و تلویزیون خودداری شود، زیرا نور آبی و محتوای تحریک‌کنندهٔ این ابزارها، کیفیت خواب را به طور قابل‌توجهی کاهش می‌دهند.

*پرهیز از مواد محرک و دخانیات: مصرف چای پررنگ، قهوه و نوشابه‌های انرژی‌زا از بعدازظهر به بعد، و نیز استعمال سیگار در ساعات پایانی روز، می‌تواند کمیت و کیفیت خواب را مختل کند و باید از آن‌ها اجتناب گردد.

دکتر عقدک در پایان خاطرنشان کرد: نظم‌دهی به چرخهٔ خواب، کاهش استفاده از ابزارهای دیجیتال پیش از خواب، و پرهیز از مواد تأثیرگذار بر سیستم عصبی، از مؤثرترین اقداماتی است که هر فرد می‌تواند برای دستیابی به خوابی باکیفیت و در نتیجه، حفظ و ارتقای سلامت خود به کار گیرد.