نان کامل؛ حلقه گمشده سلامت سفره ایرانی/ مصرف نانهای سبوسدار خطر بیماریهای مزمن را کاهش میدهد
رئیس دانشکده تغذیه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با تأکید بر نقش کلیدی نان در الگوی غذایی ایرانیان گفت: نان کامل به دلیل برخورداری از فیبر، ویتامینها و مواد معدنی ضروری، میتواند در پیشگیری از چاقی، دیابت، بیماریهای قلبی و اختلالات متابولیک نقش مؤثری ایفا کند و جایگزینی آن با نانهای سفید از مهمترین راهکارهای ارتقای سلامت جامعه به شمار میرود.
دکتر سید محمدحسین روحانی، متخصص تغذیه و رژیمدرمانی و رئیس دانشکده تغذیه دانشگاه، در گفتوگو با خبرنگار وبدا اظهار کرد: نان از دیرباز جایگاه ویژهای در فرهنگ غذایی ایرانیان داشته و یکی از اصلیترین منابع تأمین انرژی در سبد غذایی خانوار محسوب میشود.
وی افزود: در کنار جایگاه فرهنگی و مذهبی نان در جامعه ایران، از منظر علمی نیز این ماده غذایی به عنوان مهمترین منبع تأمین کربوهیدرات شناخته میشود و بخش قابل توجهی از انرژی روزانه افراد را فراهم میکند.
به گفته وی، در یک رژیم غذایی متعادل حدود ۵۰ درصد انرژی مورد نیاز بدن باید از منابع کربوهیدراتی تأمین شود و نان یکی از مهمترین این منابع به شمار میرود. بنابراین حذف کامل نان از رژیم غذایی اقدامی غیرعلمی است و آنچه اهمیت دارد انتخاب نوع مناسب نان و مصرف متعادل آن است.
وی با اشاره به تفاوت میان نان کامل و نان سفید خاطرنشان کرد: مهمترین شاخص تعیینکننده کیفیت تغذیهای نان، میزان سبوس موجود در آرد است. هرچه فرآیند سبوسگیری کمتر انجام شود، ارزش تغذیهای آرد افزایش مییابد.
دکتر روحانی ادامه داد: در فرآیندهای صنعتی، بخش قابل توجهی از سبوس گندم حذف میشود و در نتیجه بسیاری از ویتامینهای گروه B، مواد معدنی نظیر آهن، روی، منیزیم و سلنیوم و همچنین فیبر غذایی از دست میروند.
وی تصریح کرد: آرد کامل آردی است که میزان سبوسگیری آن کمتر از شش درصد باشد و نان تهیهشده از چنین آردی میتواند بخش مهمی از نیازهای تغذیهای بدن را تأمین کند. نان سنگک در میان نانهای رایج کشور معمولاً کمترین میزان سبوسگیری را دارد و از این منظر در شرایط معمول یکی از گزینههای مطلوبتر محسوب میشود.
رئیس دانشکده تغذیه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با تأکید بر نقش فیبر در حفظ سلامت بدن گفت: فیبر موجود در نان کامل علاوه بر کمک به عملکرد طبیعی دستگاه گوارش، آثار گستردهای بر سلامت عمومی بدن دارد.
وی افزود: مطالعات متعدد نشان داده است که دریافت کافی فیبر غذایی میتواند خطر ابتلا به بیماریهای قلبی ـ عروقی را کاهش دهد، به کنترل چربی خون کمک کند، فشار خون را در محدوده مطلوب نگه دارد و حتی در تقویت سیستم ایمنی بدن نقش داشته باشد.
دکتر روحانی اظهار کرد: امروزه ارتباط میان سلامت روده و سلامت مغز نیز مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته و نتایج تحقیقات نشان میدهد رژیمهای غذایی غنی از فیبر میتوانند اثرات مثبتی بر عملکرد شناختی و سلامت روان داشته باشند. به همین دلیل مصرف منظم نان کامل بخشی مهم از یک الگوی غذایی سالم محسوب میشود.
وی با اشاره به ارتباط مصرف نان با کنترل وزن بیان کرد: برخلاف تصور رایج، عامل اصلی افزایش وزن صرفاً مصرف نان نیست، بلکه نوع نان و میزان مصرف آن اهمیت دارد.
دکتر روحانی افزود: فیبر موجود در نان کامل سرعت تخلیه معده را کاهش میدهد و باعث میشود فرد برای مدت طولانیتری احساس سیری داشته باشد. این ویژگی از پرخوری، ریزهخواری و مصرف تنقلات پرکالری جلوگیری میکند و در نتیجه به کنترل وزن کمک خواهد کرد.
وی تأکید کرد: نان سفید به دلیل فیبر کم، سریعتر هضم و جذب میشود و میتواند موجب افزایش ناگهانی قند خون و احساس گرسنگی زودهنگام شود.
به گفته وی، جایگزینی نان کامل به جای نان سفید یکی از توصیههای مهم متخصصان تغذیه برای پیشگیری از چاقی و اضافه وزن در جامعه است.
این متخصص تغذیه با اشاره به نقش نان در مدیریت بیماری دیابت تصریح کرد: افراد مبتلا به دیابت باید در انتخاب نوع نان دقت بیشتری داشته باشند. وجود فیبر در نان کامل موجب میشود جذب کربوهیدراتها به تدریج انجام شود و افزایش قند خون پس از مصرف غذا با شدت کمتری رخ دهد.
دکتر روحانی افزود: در مقابل، نانهای سفید و دارای سبوس کم میتوانند موجب افزایش سریع قند خون شوند و کنترل بیماری را دشوارتر کنند. استفاده از نان کامل در کنار مصرف دارو، فعالیت بدنی مناسب و رعایت سایر اصول تغذیهای میتواند به کنترل بهتر قند خون و کاهش عوارض ناشی از دیابت کمک کند. این موضوع تنها به بیماران دیابتی محدود نمیشود و همه افراد جامعه از مزایای مصرف نان کامل بهرهمند خواهند شد.
وی با تأکید بر ضرورت فرهنگسازی در زمینه مصرف نان سالم گفت: جامعه باید از مصرف بیرویه نان و
همچنین گرایش به نانهای سفید فاصله بگیرد و به سمت مصرف متعادل نانهای کامل حرکت کند. انتخاب آگاهانه نان یکی از سادهترین اما مؤثرترین اقداماتی است که خانوادهها میتوانند برای ارتقای سلامت خود انجام دهند.
رئیس دانشکده تغذیه دانشگاه تصریح کرد: اگرچه نان بخش جداییناپذیر سفره ایرانی است، اما کیفیت نان مصرفی اهمیت بیشتری از مقدار آن دارد. توسعه تولید و عرضه نان کامل، آموزش عمومی درباره مزایای آن و همکاری نانوایان، تولیدکنندگان آرد و دستگاههای متولی سلامت میتواند نقش مهمی در کاهش بار بیماریهای مزمن و ارتقای شاخصهای سلامت جامعه ایفا کند.
- 4 بازدید
