رفتن به محتوای اصلی
x

گفت‌وگویی با متخصص علوم تغذیه و استاد دانشگاه در خصوص بهبود کارایی مغز با تغذیه سالم

با توجه به اینکه مغز انسان از قدرتی شگفت‌انگیز برخوردار است و حقایق جالب و حیرت‌انگیزی در این خصوص وجود دارد، دکتر رضا امانی، متخصص علوم تغذیه و استاد گروه تغذیه بالینی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان طی گفت و گویی در این خصوص اعلام نمود: مغز انسان مانند سایر اندام‌های بدن برای کارکرد مطلوب نیازمند سوخت‌وساز مناسب است، به‌ویژه برای سالمندان و دانش‌آموزان این موضوع اهمیت بیشتری دارد.

دکتر امانی گفت: ارتباط تغذیه با کارکرد مغز، پشتوانه علمی محکمی دارد. در مغز انسان، ناقل‌های شیمیایی عصبی وجود دارند که به آن‌ها نوروترانسمیتر یا نوروهورمون گفته می‌شود. جالب است بدانیم پیش‌سازهای این مواد از طریق الگوی غذایی تأمین می‌شوند؛ یعنی ویتامین‌ها، املاح و سایر مواد اولیه مورد نیاز برای ساخت این ناقل‌ها از تغذیه تأمین می‌شوند.

وی همچنین اظهار نمود: بخش مهمی از غشای سلول‌های عصبی از اسیدهای چرب تشکیل شده است که نوع آن‌ها تحت تأثیر چربی مصرفی انسان قرار دارد. بنابراین، ارتباطات میان سلول‌های عصبی یا نورون‌ها، مستقیم یا غیر‌مستقیم، تحت تأثیر الگوی غذایی فرد شکل می‌گیرد.

دکتر امانی نقش تغییرات رژیم غذایی در کارکرد سیستم عصبی را نسبی عنوان کرد و افزود: برای نمونه، کمبود برخی مواد مغذی مانند ویتامین‌ها و املاح می‌تواند این ارتباط را تحت تأثیر قرار دهد. برخی مواد غذایی اثرات مثبت و برخی دیگر اثرات منفی بر کارکرد مغز دارند. در ادامه به چند مورد مهم اشاره می‌کنم.

ایشان عنصر روی را یکی از فلزات ارزشمند با نقش‌های گسترده در بدن عنوان کرد که این عنصر در ارتباطات عصبی و ساخت آنزیم‌های ضروری نقش مؤثری دارد. نیاز به مصرف روی در زمان کمبود آن افزایش می‌یابد، اما در افرادی که سطح مناسبی از این عنصر را دارند، مصرف مکمل‌ها ممکن است تأثیر بارزی نداشته باشد.

وی از علائم کمبود روی در بدن را پیدایش تغییرات خلقی نظیر افسردگی و کاهش توان سیستم ایمنی و تولید مثل بدن بیان کرد و افزود: منابع غنی روی شامل صدف، گوشت‌ها، آجیل و مغزها می باشند.

دکتر امانی عملکرد آهن برای کارکرد مغز را بسیار حیاتی بیان نمود و گفت:  با این حال، مازاد آهن، می‌تواند اثرات نامطلوبی به همراه داشته باشد؛ مانند بیماری تالاسمی که آسیب‌های بافتی مغز را تشدید می‌کند. آهن نیز در بهبود کارکرد سیستم ایمنی و وضعیت خلقی ما نقش کلیدی دارد. منابع خوب آهن شامل گوشت قرمز، آلو خشک و خرما، حبوباتی مانند عدس، سبزی‌هایی چون اسفناج و لبو هستند، اما جذب گوارشی آن در منابع حیوانی چند برابر بیش از منابع گیاهی است.

وی مصرف چربی، کربوهیدرات و پروتئین، ویتامین ث، منیزیم و آنتی‌اکسیدان‌ها را نقش اساسی و مستقیمی بر کارکرد مغز بیان کرد و اظهار نمود: مصرف انواع درشت‌مغذی‌هایی مانند چربی، کربوهیدرات و پروتئین، میوه‌ها و سبزی‌های تازه و خام، به‌ویژه خانواده توت، مرکبات، انواع فلفل و جعفری و همچنین کاروتنوئیدها، فلاونوئیدها و ویتامین‌های ث و ای از جمله آنتی‌اکسیدان‌های مهم هستند که مصرف روزانه آن‌ها در بهبود کارکرد مغز مؤثر است.

دکتر امانی افزود: منابع غذایی غنی از منیزیم شامل سبزی‌های برگ‌دار سبز مانند اسفناج، مغزها و دانه‌ها‌(مانند بادام، تخمه کدو و کنجد)، حبوبات، غلات کامل و شکلات تلخ می باشد که این مواد در انتقال پیام‌های عصبی، تنظیم خلق‌ و پیشگیری از اختلالات عصبی نقش دارد.

این عضو هیات علمی دانشگاه در پایان گفتگوی خود اظهار نمود: برای بهره‌گیری بهتر از مواد مغذی و ارتقای کارایی مغز، داشتن یک الگوی غذایی متنوع و سرشار از میوه‌ها و سبزی‌ها ضروری است. همچنین نوشیدن آب و مایعات کافی در طول روز را نباید فراموش کرد. مصرف متعادل چای و قهوه نیز می‌تواند در افزایش کارایی مغز به‌ویژه توان تمرکز مؤثر باشد.