گام بلند محققان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در بومیسازی فناوری الکتروپالاتوگرافی؛ پایان وابستگی به تجهیزات گرانقیمت گفتاردرمانی
پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی اصفهان موفق به بومیسازی نمونه اولیه دستگاه الکتروپالاتوگراف (EPG) شدند. این دستاورد که با هدف قطع وابستگی به تجهیزات پیشرفته و گرانقیمت گفتاردرمانی خارجی صورت گرفته، گامی مؤثر در توسعه پژوهشهای کمّی گفتاردرمانی و مهندسی پزشکی توانبخشی در کشور محسوب میشود.
در فرآیند تولید گفتار، زبان به عنوان پویاترین عضو گفتاری، برای ادای هر آوا، تماس دقیق و مشخصی با نواحی مختلف کام برقرار میکند. در اختلالاتی نظیر کمشنوایی، سندرم داون و فلجهای عضلانی، این هماهنگی مختل میشود. الکتروپالاتوگراف تقریباً تنها دستگاهی است که میتواند همزمان با تولید گفتار، بازخورد بصری لحظهای از جایگاه تماس زبان با کام را به فرد و درمانگر ارائه دهد.
دکتر لیلا قسیسین، دانشیار گروه گفتاردرمانی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با بیش از ۲۵ سال سابقه بالینی و پژوهشی، در گفتوگو با خبرنگار گروه ترجمان دانش وابسته به معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه، به تشریح جزئیات این دستاورد پرداخت.
دکتر قسیسین با تبیین کارکرد این دستگاه اظهار داشت: «بیشتر صداهای زبان فارسی توسط زبان تولید میشوند. برای صداهایی مانند "ت" و "د" نوک زبان به سمت کام بالا میرود و برای صدای "ک" عقبه زبان به سمت نرمکام حرکت میکند. در اختلالاتی مانند فلجی زبان، سندرم داون و کمشنوایی، فرد قادر به درک جایگاه صحیح زبان نیست. این دستگاه با استفاده از یک کام مصنوعی مجهز به الکترود، مسیر حرکت زبان را روی مانیتور ترسیم میکند تا بیمار آگاهانه جایگاه تولید صدا را اصلاح کند.»
وی با تأکید بر ضرورت بومیسازی این فناوری افزود: «تا پیش از این، ما کاملاً وابسته به خارج از کشور بودیم. هزینه بسیار بالای دستگاه و ضرورت ساخت کام اختصاصی برای هر بیمار در خارج از مرزها، استفاده از این روش را عملاً غیرممکن کرده بود. بر آن شدیم تا با تکیه بر توان داخلی، این انحصار را بشکنیم.»
دانشیار گروه گفتاردرمانی در ادامه به نحوه عملکرد و دشواریهای فنی پیشرو اشاره کرد: «قالب کام مصنوعی که داخل دهان قرار میگیرد، دارای الکترودهایی است که حرکت زبان و محل تماس آن را نشان میدهد. الکترودهای داخل دهان باید از جنس نقره باشند تا در برابر رطوبت و بزاق دهان اکسید نشوند. ساخت کام نسبتاً راحت بود، اما ساخت الکترودها بسیار سخت بود. در این مسیر با همکاری دکتر سیدی از نخبگان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان که در حال گذراندن دوره دکتری هستند، موفق به طراحی و ساخت نمونه پیشآهنگ شدیم. نمونه اولیه در آزمایشهای اولیه نتایج موفقی داشته است.»
لزوم حمایت برای ورود به مرحله بالینی
دکتر قسیسین ضمن تأکید بر لزوم حمایتهای دانشگاهی و ملی خاطرنشان کرد: «مهمترین خلأ پژوهشی ما این است که کار هنوز در مراحل مقدماتی قرار دارد. باید اقداماتی انجام دهیم تا مجوزهای لازم برای استفاده داخلدهانی را دریافت کنیم. نمونه فعلی ابتدایی است و نیاز به پیشرفت دارد. اگر حمایت کامل داشته باشیم، قادر خواهیم بود دستگاه را پیشرفتهتر ساخته و آن را به نسخههای بالینی ارتقا دهیم.»
وی تصریح کرد: «تکمیل این طرح نه تنها به معنای قطع وابستگی ارزی است، بلکه بستری بزرگ برای تولید دانش فراهم میکند. باید دستگاه را کامل آماده کنیم تا دانشجویان بتوانند پایاننامه، مقاله و کتاب برای آن بنویسند. نوشتن مقاله مروری درباره الکتروپالاتوگراف بسیار ارزشمند است، زیرا این دستگاه تقریباً پراستنادترین ابزار در حوزه تولید گفتار محسوب میشود. ما جزو اولین گروههایی هستیم که در ایران این دستگاه را ساختهایم و در صورت حمایت، آمادگی داریم جایگاه علمی کشور را در مهندسی پزشکی توانبخشی ارتقا بخشیم.»
گفتنی است این پروژه با همکاری دکتر سیدی از پژوهشگران برجسته دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در دست انجام است و محققان برای تکمیل فاز بالینی و تجاریسازی آن، نیازمند حمایت معاونت تحقیقات و فناوری و سایر نهادهای ذیربط هستند.
- 93 بازدید
