چاقی کودکان یک مشکل چندعاملی است / تغییر الگوی غذایی و سبک زندگی کودک در گرو تغییر خانواده

به گزارش خبرنگار وب‌دا دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دکتر الهه زکی‌زاده، دکترای تخصصی علوم تغذیه، در گفت‌وگویی اختصاصی به بررسی ابعاد مختلف اضافه‌وزن و چاقی کودکان، نقش خانواده، مدرسه و اصول تغذیه سالم پرداخت.

چاقی کودکان؛ مشکلی فراتر از تغذیه

دکتر زکی‌زاده با بیان اینکه اضافه‌وزن و چاقی کودکان فقط یک مسئله تغذیه‌ای نیست، اظهار کرد: این مشکل چندعاملی است و عوامل ژنتیکی، رفتاری، روانی، خانوادگی، مدرسه و سبک زندگی در بروز آن نقش دارند. به همین دلیل، درمان موفق فقط با رژیم غذایی امکان‌پذیر نیست و نیاز به رویکرد چندرشته‌ای دارد.

نقش تیم تخصصی در درمان چاقی کودکان

وی با اشاره به وظایف اعضای تیم درمانی تصریح کرد: وظیفه اصلی متخصص اطفال، ارزیابی رشد، بررسی وضعیت متابولیک و تشخیص عوارض مرتبط با چاقی است. نقش متخصص تغذیه صرفاً نوشتن رژیم غذایی نیست، بلکه اصلاح رفتار غذایی و آموزش خانواده اهمیت اصلی دارد و روان‌شناس نیز بر مدیریت هیجان، تصویر بدنی و رفتارهای غذایی کار می‌کند.

خانواده؛ مهم‌ترین رکن درمان

دکترای تخصصی علوم تغذیه با تأکید بر محوری بودن نقش خانواده، گفت: خانواده مهم‌ترین بخش درمان است، چراکه محیط خانه رفتار کودک را شکل می‌دهد. اگر فقط کودک تحت فشار تغییر باشد، اما الگوی غذایی و سبک زندگی خانواده تغییر نکند، معمولاً درمان موفق نخواهد بود.

مدرسه؛ شریک کلیدی در پیشگیری

این متخصص تغذیه مدرسه را نیز در پیشگیری از چاقی کودکان کلیدی دانست و افزود: کودک زمان زیادی از روز را در مدرسه می‌گذراند. از نظر سلامت عمومی، مدارس باید دسترسی به خوراکی‌های سالم را افزایش دهند، آموزش سواد تغذیه ارائه کنند و فعالیت بدنی منظم را در برنامه روزانه دانش‌آموزان قرار دهند.

اصول تغذیه سالم و مقرون‌به‌صرفه

دکتر زکی‌زاده با اشاره به اینکه تغذیه سالم با آگاهی، برنامه‌ریزی و انتخاب هوشمندانه دست‌یافتنی است، به اصول زیر اشاره کرد:

• کفایت تغذیه‌ای: دریافت تمام گروه‌های غذایی اصلی شامل نان و غلات، پروتئین‌ها، لبنیات، میوه و سبزی.
• تنوع غذایی: هر گروه غذایی باید از منابع مختلف تأمین شود تا کمبود ریزمغذی رخ ندهد.
• سادگی و خانگی بودن: غذاهای خانگیِ ساده اغلب سالم‌تر و ارزان‌تر از غذاهای آماده هستند.
• انتخاب منابع پروتئین ارزان: تخم‌مرغ، حبوبات (عدس، لوبیا، لپه) و سویا گزینه‌های مناسب‌اند. ترکیب حبوبات با نان یا برنج پروتئین کامل‌تری فراهم می‌کند.
• کربوهیدرات‌های مفید: استفاده از کربوهیدرات‌های ساده و مغذی مانند نان سبوس‌دار، برنج و سیب‌زمینی.
• میوه و سبزیجات فصلی: خرید میوه‌ها و سبزیجات فصلی به کاهش هزینه‌ها کمک کرده و ویتامین‌ها و فیبر مورد نیاز بدن را تأمین می‌کند.
• لبنیات مقرون‌به‌صرفه: مصرف شیر و ماست ساده، گزینه‌ای مفید و به‌صرفه است.
• چربی‌های سالم: استفاده از مقدار کمی روغن‌های گیاهی و مغز دانه‌های ارزان مانند بادام‌زمینی یا تخمه.

توصیه پایانی

دکتر زکی‌زاده در پایان خاطرنشان کرد: به منظور پیشگیری از چاقی و اضافه‌وزن کودکان، علاوه بر رژیم غذایی مناسب، باید به ورزش و فعالیت بدنی کافی، خواب کافی و سبک زندگی سالم توجه کرد.