فیزیوتراپی باید از درمان پس از بیماری به سرمایهگذاری برای سلامت مردم تبدیل شود
دانشیار فیزیوتراپی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه نظام سلامت به فیزیوتراپی گفت: فیزیوتراپی صرفاً مجموعهای از دستگاهها، ماساژ و تمرینات ورزشی نیست، بلکه علمی مبتنی بر شواهد برای بهبود عملکرد بدن، پیشگیری از ناتوانی و بازگرداندن افراد به زندگی فعال است و باید از یک خدمت صرفاً درمانی پس از بیماری، به بخشی از سرمایهگذاری نظام سلامت در حوزه پیشگیری و حفظ سلامت مردم تبدیل شود.
دکتر زهرا سادات رضائیان، دانشیار فیزیوتراپی دانشگاه، معاون تحقیقات و فناوری دانشکده علوم توانبخشی و سردبیر مجله پژوهش در علوم توانبخشی، در گفتوگو با وبدا با تشریح جایگاه فیزیوتراپی در نظام سلامت اظهار کرد: فیزیوتراپی در نگاه بسیاری از مردم همچنان با دستگاههای الکتریکی، ماساژ و درمان دردهای اسکلتیعضلانی شناخته میشود، در حالی که این تصویر تنها بخش کوچکی از ظرفیتهای واقعی این رشته را نشان میدهد.
وی افزود: فیزیوتراپی اساساً بر پایه درمان صرف بنا نشده است، بلکه هدف اصلی آن بهبود عملکرد موجود بدن است و در این مسیر، توان و ظرفیت جسمی فرد، موتور محرکه فرایند بهبودی محسوب میشود. گاهی این روند به درمان کامل منجر میشود و در برخی موارد نیز هدف، مدیریت علائم، ترمیم بخشی از آسیبها و حفظ کیفیت زندگی فرد است.
فیزیوتراپی مدرن؛ فراتر از دستگاه و ماساژ
دکتر رضائیان با اشاره به تفاوت فیزیوتراپی مدرن با تصویر سنتی شکلگرفته در جامعه گفت: فیزیوتراپی امروز بر استفاده هوشمندانه از دانش حرکت، مهارتهای دستی، تمریندرمانی و فناوریهای نوین استوار است.
وی ادامه داد: تجهیزات جدید از جمله بازیهای دیجیتال، رباتهای کمکحرکتی و ابزارهای تشخیصی میتوانند بازآموزی حرکات را برای بیمار و درمانگر تسهیل کنند و حتی در افراد سالم نیز برای پیشگیری از آسیب مورد استفاده قرار گیرند.
فیزیوتراپی باید پیش از مزمن شدن بیماری وارد میدان شود
معاون تحقیقات و فناوری دانشکده علوم توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد نظام سلامت به توانبخشی تصریح کرد: یکی از ظرفیتهای مهم فیزیوتراپی، حضور در مراحل پیشگیری، حفظ سلامت و درمان است و میتوان با ایجاد دسترسی مستقیم مردم به فیزیوتراپیست، بسیاری از اختلالات عملکردی را پیش از تبدیل شدن به مشکلات پیچیده و مزمن، شناسایی و مدیریت کرد.
وی با اشاره به ایده «فیزیوتراپیست خانواده» که از سوی یکی از استادان بازنشسته دانشکده مطرح شده است، گفت: فیزیوتراپیست خانواده میتواند به مشاوری قابل اعتماد برای اعضای خانواده تبدیل شود تا در صورت بروز درد یا اختلال عملکرد، فرد بتواند مستقیماً از خدمات تخصصی فیزیوتراپی بهرهمند شود و در صورت مشاهده نشانههایی خارج از حیطه فیزیوتراپی، بیمار برای دریافت خدمات تخصصی به پزشک یا متخصص مربوط ارجاع داده شود.
دکتر رضائیان افزود: در بسیاری از نظامهای سلامت، حرکت از درمانمحوری به سمت پیشگیری و توانبخشی اتفاق افتاده است؛ به این معنا که نظام سلامت منتظر نمیماند بیماری ایجاد شود و سپس هزینههای سنگین درمان را پرداخت کند، بلکه با اصلاح سبک زندگی، افزایش فعالیت بدنی و شناسایی زودهنگام اختلالات، احتمال بروز بیماری و ناتوانی را کاهش میدهد.
دسترسی مستقیم به فیزیوتراپی میتواند از تشدید مشکلات جلوگیری کند
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با بیان اینکه فیزیوتراپی در ایران همچنان عمدتاً با نسخه پزشک قابل دریافت است، اظهار کرد: این مسئله میتواند در برخی اختلالات، ورود بهموقع بیمار به مسیر توانبخشی را به تأخیر بیندازد؛ در حالی که تأخیر در مداخله میتواند فرد را با هزینههای درمانی بیشتر و ناتوانی جدیتر مواجه کند.
وی تأکید کرد: دسترسی مستقیم به فیزیوتراپیست به معنای حذف نقش پزشک نیست، بلکه میتواند به شناسایی زودهنگام اختلالات، ارائه خدمات مناسب در حوزه فیزیوتراپی و ارجاع بهموقع بیمار در موارد خارج از حیطه این رشته کمک کند.
ورزش در فیزیوتراپی؛ ابزاری برای بازگرداندن عملکرد
دکتر رضائیان درباره جایگاه ورزش در فیزیوتراپی گفت: ورزش در فیزیوتراپی صرفاً برای نشاط یا زیبایی نیست، بلکه یکی از ابزارهای اصلی برای ترمیم و بهبود عملکرد بدن محسوب میشود.
وی افزود: تکنیکهای دستی و تجهیزات نیز در بسیاری از موارد برای آمادهسازی بدن جهت انجام تمرینات مورد استفاده قرار میگیرند و هرچه مردم بر اساس اصول علمی و متناسب با شرایط جسمی و روانی خود فعالیت بدنی بیشتری داشته باشند، احتمال بروز آسیب و عوارض بسیاری از بیماریها کاهش مییابد.
اجرای برنامههای آموزشی و پیشگیرانه در جامعه
معاون تحقیقات و فناوری دانشکده علوم توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان به تجربه برنامههای آموزشی گروه فیزیوتراپی این دانشگاه اشاره کرد و گفت: طی سالهای ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵، بیش از پنج هزار زن در زمینه سلامت عضلات کف لگن و بهداشت جنسی، آموزش چهرهبهچهره دریافت کردند.
وی ادامه داد: برنامههای دیگری نیز با محوریت آموزش سلامت شغلی، پیشگیری از آسیبهای مفصلی و آموزش ورزش صحیح در سطح شهر اصفهان اجرا شد و با توجه به نیاز جامعه، امکان احیای این برنامهها بر اساس راهنماهای بالینی روز دنیا وجود دارد.
سالمندی سالم با حفظ حرکت معنا پیدا میکند
دکتر رضائیان با اشاره به روند افزایش سالمندی جمعیت اظهار کرد: فیزیوتراپی یکی از ابزارهای مهم برای حفظ استقلال حرکتی سالمندان است.
وی افزود: با افزایش سن، توده عضلانی، سرعت انتقال پیامهای عصبی، واکنشهای رفلکسی و دقت حرکات کاهش مییابد و همین مسئله خطر زمینخوردن و آسیب را افزایش میدهد.
این متخصص فیزیوتراپی گفت: سالمندی سالم به معنای جلوگیری از تحلیل بدن و حفظ عملکرد سیستمهای مختلف است و تمرینات تعادلی، چابکی و تقویت عضلات، در کنار اصلاح فعالیتهای روزمره، میتواند نقش مهمی در حفظ استقلال حرکتی سالمندان داشته باشد.
شش ماه نخست پس از سکته مغزی؛ دوره طلایی فیزیوتراپی
دکتر رضائیان درباره نقش فیزیوتراپی در توانبخشی بیماران سکته مغزی گفت: پس از تثبیت علائم حیاتی، فیزیوتراپی میتواند از همان ۲۴ ساعت نخست آغاز شود و شش ماه اول پس از سکته مغزی، دوره طلایی فیزیوتراپی محسوب میشود.
وی افزود: میزان بهبودی بیمار به عوامل مختلفی از جمله مهارت فیزیوتراپیست، همکاری بیمار و خانواده، علت و وسعت سکته، سن و بیماریهای زمینهای بستگی دارد.
وی ادامه داد: در شرایط ایدهآل، بسیاری از بیماران طی ۱۲ تا ۱۸ ماه میتوانند دستکم در انجام امور شخصی مانند راه رفتن، لباس پوشیدن، غذا خوردن و رعایت بهداشت فردی، استقلال بیشتری به دست آورند.
توانبخشی قلبی؛ خدمتی مؤثر که باید در دسترس همه باشد
دانشیار فیزیوتراپی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان درباره توانبخشی قلبی و عروقی اظهار کرد: توانبخشی قلبی از زمان تثبیت علائم حیاتی بیمار در بیمارستان آغاز میشود و برنامه استاندارد آن تا سه ماه پس از ترخیص ادامه دارد و پس از آن نیز فعالیتهای سادهتر میتواند به شکل مادامالعمر ادامه پیدا کند.
وی افزود: توانبخشی قلبی یک برنامه تیمی است و متخصص قلب، پرستار، فیزیوتراپیست، متخصص تغذیه، روانشناس و در صورت نیاز سایر متخصصان در آن مشارکت دارند.
دکتر رضائیان با اشاره به چالشهای موجود در این حوزه گفت: با وجود اثربخشی توانبخشی قلبی، پوشش بیمهای نامناسب در ایران موجب شده است دسترسی به این خدمات در بسیاری از موارد محدود باشد.
هوش مصنوعی، فیزیوتراپی را به خانههای مردم میبرد
دکتر رضائیان آینده فیزیوتراپی را در پیوند جدی با فناوری دانست و گفت: هوش مصنوعی، واقعیت مجازی، رباتیک، تجهیزات هوشمند و توانبخشی از راه دور میتوانند فیزیوتراپی را از فضای صرفاً کلینیکی به خانههای مردم منتقل کنند.
وی افزود: هوش مصنوعی امکان تحلیل کمی یافتههای بیماران و مقایسه نتایج بیماران مشابه را فراهم میکند و با ثبت دادههای واقعی، هر مرکز فیزیوتراپی میتواند به یک مرکز کوچک تحقیقاتی تبدیل شود.
معاون تحقیقات و فناوری دانشکده علوم توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان ادامه داد: گروه فیزیوتراپی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان از سال ۱۳۹۱ رویکرد فیزیوتراپی شخصیسازیشده را بر اساس شرایط جسمی، سبک زندگی و توانایی حرکتی بیمار آموزش داده و از نخستین گروههایی بوده است که طراحی بازی دیجیتال و ابزارهای کمکتشخیصی مبتنی بر هوش مصنوعی را دنبال کرده است.
خانواده؛ عضو پنهان اما تعیینکننده تیم توانبخشی
وی خانواده را یکی از اعضای مهم تیم درمان و توانبخشی دانست و گفت: در بیماران مبتلا به اختلالات مزمن، آگاهی، همدلی و مسئولیتپذیری خانواده میتواند بخش مهمی از موفقیت درمان را رقم بزند.
دکتر رضائیان افزود: خانواده باید در انجام صحیح تمرینات، رفتوآمد بیمار، گزارش تغییرات وضعیت بیمار، تأمین تجهیزات، تغذیه و مراقبت از بیمار نقش داشته باشد؛ در عین حال، اعضای خانواده باید محدودیتها و احتمال موفقیت درمان را نیز بشناسند تا از ایجاد فشار جسمی و روانی یا شکلگیری توقعات غیرواقعبینانه جلوگیری شود.
حرکت؛ سرمایهای برای سلامت و زندگی
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در پایان خاطرنشان کرد: ورزش منظم و علمی تنها عضلات و مفاصل را تقویت نمیکند، بلکه با عملکرد مغز و اعصاب، قلب و عروق، دستگاه تنفسی، گوارش، سیستم ایمنی و سایر سیستمهای بدن ارتباط دارد و میتواند بر نشاط و اعتمادبهنفس افراد نیز اثرگذار باشد.
دکتر رضائیان تأکید کرد: اگر بخواهیم نظام سلامت از درمان صرف فاصله بگیرد و به سمت پیشگیری و حفظ سلامت حرکت کند، باید «حرکت» و فعالیت بدنی علمی را به بخشی از زندگی روزمره مردم و یکی از پایههای سرمایه سلامت جامعه تبدیل کنیم. فیزیوتراپی نیز میتواند در این مسیر، از مرحله پیشگیری و حفظ سلامت تا درمان و توانبخشی بیماریهای مزمن، نقش مؤثری ایفا کند.
- 28 بازدید
